Een gepassioneerde zwerfsteenverzamelaar

Iedere hobby kent specialismen, de zwerfsteengeologie niet uitgezonderd. Je hebt verzamelaars die zich alleen richten op vuursteenfossielen of die gesteenten onderzoeken aan de hand van slijpplaatjes. Maar je hebt ook een groep stenenliefhebbers die kristallijne gesteenten verzamelen en dan vooral gidsgesteenten. Gidsgesteenten zijn zwerfstenen, meest granieten en porfieren, waar de herkomst in Scandinavië van bekend is.

Sinds jaar en dag zijn er zwerfsteenliefhebbers die hun zomervakanties doorbrengen in van te voren uitgestippelde gebieden in Zweden, Finland of Noorwegen, om gesteentemonsters uit de vaste rots te verzamelen. Meestal beperkt men zich tot granieten en porfierische gesteenten, omdat deze vaak unieke kenmerken hebben. Metamorfe en sedimentaire gesteenten zijn minder geschikt om als gidsgesteente te dienen. Eenmaal terug in Nederland vergelijkt men de meegenomen gesteentemonsters met zwerfstenen, die er bijzonder en herkenbaar uitzien, maar waarvan men (nog) geen idee heeft waar die vandaan komen. Op deze wijze zijn in de afgelopen jaren een flink aantal nieuwe gidsgesteenten ontdekt, waaronder een paar opzienbarende. Deze verzamelactiviteiten in Scandinavië zijn van groot belang bij de studie van zwerfstenen en in het verlengde daarvan bij het onderzoek aan bewegingen van het landijs in de voorlaatste ijstijd.

De oprit naar het huis van Peter Hofstee is deels geplaveid met betontegels waarin vooral rhombenporfieren zijn verwerkt.

De oprit naar het huis van Peter Hofstee is deels geplaveid met betontegels waarin vooral rhombenporfieren zijn verwerkt.

De stenen in de tegels zijn strandstenen die langs de Noordzeekust van Noord-Jutland zijn verzameld.

De stenen in de tegels zijn strandstenen die langs de Noordzeekust van Noord-Jutland zijn verzameld.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Waarom je in Friesland, meer dan elders in Nederland, veel verzamelaars van kristallijne gidsgesteenten hebt, is op zijn minst vreemd te noemen. Natuurlijk, je kunt er zwerfstenen vinden, vroeger weliswaar meer dan nu, maar dat is elders niet anders. Toch, als er één provincie is waar je stenenverzamelaars zou verwachten, is het wel Drenthe. Vrijwel overal daar kom je zwerfstenen tegen: op akkers, in groeves, in tuinen, op erven van boerderijen en… miljoenenvoudig verwerkt in keienwegen. Toch is dat niet het geval. Slechts enkelen houden zich bezig met deze hobby en de meesten nog maar sinds een paar jaren. Groningen kent nog minder zwerfsteenverzamelaars.

Waarom juist Friesland? Misschien ligt het wel aan het onderwijs. Je had in deze provincie vroeger een stel onderwijzers, die leerlingen en anderen op een bijzondere manier begeesterden en motiveerden om het veld in te gaan en stenen te gaan zoeken. Namen van schoolmeesters als K. van der Klei en L.B. Bos zijn in dit verband legendarisch. Maar wat te denken van oud-docenten als Jelle de Jong, Henk Jager, Jan Faber, Peter Hofstee en Klaas Drint? Ook zij hebben jarenlang stenen verzameld en anderen laten profiteren van hun inzichten en kennis. Kortom, Friezen hebben op stenengebied een streepje voor.

Een van deze Friezen is Peter Hofstee uit Kootstertille. Hij is pas op latere leeftijd door het stenenvirus aangetast en is dit malheur, als je het zo wilt noemen, tot op de dag van vandaag niet meer kwijtgeraakt. Sterker nog, zeker een paar maal per jaar gaat hij op stenenjacht in zijn favoriete Denemarken. De resultaten van zijn zoektochten laat hij je graag zien, als je bij hem op bezoek komt. Het eerste dat opvalt is de oprit naar garage en voordeur. De betontegels op de inrit zijn door heb zelf gemaakt van cement en…. rhombenporfieren. Liefhebbers die een indruk willen krijgen van de veelvormigheid van dit mooie vulkaangesteente raad ik aan om eens een kijkje te nemen. Vanaf de voordeur tot aan de straat zie je honderden rhombenporfieren in allerlei typen, allemaal onverweerd en prachtig rond afgeslepen. Om je vingers bij af te likken.

De garage is deels expositieruimte deels werkplaats om zijn stenen te zagen en te polijsten.

De garage is deels expositieruimte deels werkplaats om zijn stenen te zagen en te polijsten.

Op de planken liggen honderden verschillende gidsgesteenten, gerangschikt naar herkomstgebied

Op de planken liggen honderden verschillende gidsgesteenten, gerangschikt naar herkomstgebied

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze stenen verzamelde Hofstee langs de noordkust van Jutland in Denemarken. Noord-Denemarken heeft als zoekgebied namelijk zijn voorkeur. Langs de Noordzeestranden in het noorden van Jutland en op de steenstranden rond de Limfjord kom je in verhouding veel zwerfstenen tegen uit Zuid-Noorwegen. Het is daar een Walhalla voor zwerfsteenliefhebbers. Uit een betrekkelijk klein gebied rond de stad Oslo in Noorwegen vind je op de Noorddeense stranden een scala aan bijzondere zwerfsteentypen, stenen die bij ons in Nederland erg zeldzaam zijn. Veel van die ‘Noren’ heeft Peter Hofstee inmiddels in Kootstertille liggen. Niet alleen de inrit bestaat er uit, maar ook binnen valt er veel moois te zien.

Stenen die minder interessant of 'over' zijn komen in de tuinvitrine terecht.

Stenen die minder interessant of ‘over’ zijn komen in de tuinvitrine terecht.

Links zowaar een Barnarpgraniet uit Zuid-Zweden. In Nederland uitermate zeldzaam, in Denemarken op sommige plaatsen erg algemeen.

Links zowaar een Barnarpgraniet uit Zuid-Zweden. In Nederland uitermate zeldzaam, in Denemarken op sommige plaatsen vrij algemeen.

 

 

 

 

 

 

 

 

Terzijde

In geologisch/petrologisch opzicht nemen gesteenten uit het Oslogebied in Noorwegen een bijzondere plaats in. Vergeleken met gesteenten in de wijdere omgeving zijn deze zgn. Oslogesteenten in geologisch opzicht jong te noemen en hun ontstaanswijze is bijzonder.

In het Laat-Carboon en het Vroeg-Perm is door tektonische oorzaken, waarschijnlijk als gevolg van gebergtevorming in Midden- en West-Europa, de aardkorst in Zuid-Noorwegen gaan scheuren. Langs diepreikende breuken zijn stroken aardkorst weggezakt. In de breukzones kwam het op veel plaatsen tot  vulkanisme, waarbij op grote schaal vulkanische gesteenten aan het aardoppervlak zijn gevormd. Eerst waren dat vooral donkere basalten, later gevolgd door rhombenporfieren. Rhombenporfieren zien er anders uit dan basalt , maar ook hun samenstelling verschilt. Rhombenporfierlava’s bevatten vooral meer kiezelzuur (SiO2). Bekend is dat kiezelzuurrijke lava’s niet of nauwelijks vloeien. De lava’s zijn te stroperig. Toch bedekken rhombenporfieren vandaag de dag in het Oslogebied grote oppervlakken en bereiken de gesteenten laagdiktes van tientallen tot meer dan honderd meter. Tijdens het Perm moeten de lavauitvloeiingen van rhombenporfier een nog veel groter gebied hebben bedekt. Veel van de gevormde vulkanische gesteenten zijn naderhand door verwering verdwenen.

Basaltrotsen bij Mölen, zuidelijk van Helgeroa in Zuid-Noorwegen. Deze donkere rotsen waren de erste vulkanische gesteenten die in de riftzone van het Oslogebied in het Laat-Carboon aan het aardoppervlak uitvloeiden.

Basaltrotsen bij Mölen, zuidelijk van Helgeroa in Zuid-Noorwegen.
Deze donkere rotsen waren de eerste vulkanische gesteenten die in de breukzone van het Oslogebied in het Laat-Carboon aan het aardoppervlak uitvloeiden.

Oslobasalt (melafier-amandelsteen) - Mölen, zuidelijk van Helgeroa in Zuid-Noorwegen. De gloeiend hete basaltlava kon bij het uitvloeien aan het aardoppervlak niet geheel ontgassen. Talrijke gasberllen bleven in de afkoelende lava gevangen. de holtex zijn in de loop van de tijd door insijpelend poriewater met daarin opgeloste mineralen geheel opgevuld. De witte holteopvullingen liggen in banen boven elkaar. Ze markeren evenzovele eruptiefasen.

Oslobasalt (melafier-amandelsteen) – Mölen, zuidelijk van Helgeroa in Zuid-Noorwegen.
De gloeiend hete basaltlava kon bij het uitvloeien aan het aardoppervlak niet geheel ontgassen. Talrijke gasbellen bleven in de afkoelende lava gevangen. De holten zijn in de loop van de tijd door insijpelend poriewater met daarin opgeloste mineralen geheel opgevuld. De witte holteopvullingen liggen in banen boven elkaar. Ze markeren evenzovele eruptiefasen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Porfierische Oslobasalt De witte lijsten zijn eerstelingkristallen van plagioklaas. Oorspronkelijk bevatte deze basalt ook talrijke kleine gasblaasjes. In de loop van de tijd zijn die met secundaire mineraaluitscheidingen opgevuld. De groene vlekken zijn van epidoot. Dit mineraal ontstaat door chemische omzetting van de basalt. Oslobasalten zijn er in talloze varianten.

Porfierische Oslobasalt
De witte lijsten zijn eerstelingkristallen van plagioklaas. Oorspronkelijk bevatte deze basalt ook talrijke kleine gasblaasjes. In de loop van de tijd zijn die met secundaire mineraaluitscheidingen opgevuld. De groene vlekken zijn van epidoot. Dit mineraal ontstaat door chemische omzetting van de basalt. Oslobasalten zijn er in talloze varianten.

Rhombenporfier - Zwerfsteen van Werpeloh (Dld.). Dit is een vulkanisch gesteente dat in de perm-periode bij Oslo in Zuid-Noorwegen in dikke lavadekken is afgezet.

Rhombenporfier – Zwerfsteen van Werpeloh (Dld.).
Dit is een vulkanisch gesteente dat in de Perm-periode bij Oslo in Zuid-Noorwegen in dikke lavadekken is afgezet.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat eigenlijk niet kan, maar bij rhombenporfieren toch plaats vond, is het gevolg van een betrekkelijk hoog percentage fluor in de toen nog vloeibare lava. Fluor maakt lava minder stroperig, waardoor deze over grote oppervlakten kon uitvloeien.

Van Rhombenporfier zijn tientallen typen bekend, die zich onderscheiden door kleur, korreling en vooral door het aantal en de vorm van de spoel- of ruitvormige eerstelingkristallen. De naam rhombenporfier duidt daar ook op (rhombisch = ruitvormig).

Oslogebied geologischNaast rhombenporfier komen in het ca. 50 km brede en 200 km lange gebied rond Oslo nog veel andere, bijzondere gesteentesoorten voor, waaronder granieten en syenieten. Deze zijn door langzame stolling van magma op grotere diepte in de aardkorst gekristalliseerd. Vooral deze Oslosyenieten zijn bij zwerfsteenverzamelaars in trek. Als zwerfsteen zijn Oslosyenieten in Nederland bijzonder zeldzaam; sommige soorten zijn mondiaal gezien zelfs uniek. Lardaliet is hiervan een goed voorbeeld. In zekere zin is rhombenporfier dat ook, want behalve in Kenia en in het Zuidpoolgebied komen nergens op aarde rhombenporfieren voor. Met weinig moeite kun je in Zuid-Noorwegen in de buurt van de stad Oslo fraaie rhombenporfiersoorten uit de vaste rots hakken. Talrijker en mooier zijn ze op de stranden in Zuidoost-Noorwegen te vinden. De meeste Oslosyenieten in hun grootste variatie kom je tegen in Noord-Denemarken. De stranden langs de Noordzee en rond de Limfjord liggen er vol mee. Niet alleen rhombenporfieren, maar zo ongeveer alle bijzondere gesteentetypen uit het Oslogebied.

 

 

Lardaliet - Limfjord (Dk.) Een uitermate zeldzaam gesteente, zowel op aarde, maar ook als zwerfsteen. Dit grootkorrelige dieptegesteente komt uitsluitend voor ten noorden van de Zuidnoorse stad Larvik. het gesteente bevat veel nefelien, te herkennen aan de donkergrijze vlekken.

Lardaliet – Limfjord (Dk.)
Een uitermate zeldzaam gesteente, zowel op aarde, maar ook als zwerfsteen. Dit grootkorrelige dieptegesteente komt uitsluitend voor ten noorden van de Zuidnoorse stad Larvik. Het gesteente bevat veel nefelien, te herkennen aan de donkergrijze vlekken.

 

Tönsbergiet - Zwerfsteen van de Limfjord (Dk.). Tönsbergiet is de omgezette vorm van Larvikiet. Vandaar de roodachtige kleuren. De eerstelingkristallen zijn spoelvormig.

Tönsbergiet – Zwerfsteen van de Limfjord (Dk.).
Tönsbergiet is de omgezette vorm van Larvikiet. Vandaar de roodachtige kleuren. De eerstelingkristallen zijn spoelvormig.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Larvikiet - Limfjord (Dk.) Larvikiet is een heel bekend type syeniet uit het Oslogebied in Zuid-Noorwegen. Syenieten zien er uit als granieten, maar bezitten geen kwarts.

Larvikiet – Limfjord (Dk.)
Larvikiet is een heel bekend type syeniet uit het Oslogebied in Zuid-Noorwegen. Syenieten zien er uit als granieten, maar bezitten geen kwarts. Deze zwerfsteen toont de overgang naar Tönsbergiet.

Foyaiet - Limfjord (Dk.). Is een nefeliensyeniet dat een brede spleetvulling vormt in de rots bij Gjone, noord van Larvik in Zuid-Noorwegen.

Foyaiet – Limfjord (Dk.).
Is een nefeliensyeniet dat een brede spleetvulling vormt in de rots bij Gjone, noord van Larvik in Zuid-Noorwegen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Grorudiet - Limfjord (Dk.). Grorudiet is een fijnkorrelig vulkanisch gesteente van groene tot grijsgroene kleur met talrijke kleine eerstelingkristallen van veldspaat.

Grorudiet – Limfjord (Dk.).
Grorudiet is een fijnkorrelig vulkanisch gesteente van groene tot grijsgroene kleur met talrijke kleine eerstelingkristallen van veldspaat.

Bordvika ignimbriet - Limfjord (Dk.). Ignimbrieten zijn vulkanische gesteenten die onstaan uit gloeiend heet materiaal dat uit gloedwolken wordt afgezet. De donkere vlekken zijn fragmenten gesteente die uit de vulkaankrater tijdens de uitbarsting zijn losgerukt.

Bordvika ignimbriet – Limfjord (Dk.).
Ignimbrieten zijn vulkanische gesteenten die ontstaan uit gloeiend heet materiaal, dat uit gloedwolken wordt afgezet. De donkere vlekken zijn fragmenten gesteente die tijdens de uitbarsting uit de vulkaankrater zijn losgerukt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vanwege het herkenbare en aantrekkelijke uiterlijk worden rhombenporfieren door veel stenenliefhebbers opgeraapt en meegenomen. Er zijn verzamelaars die er niet op uitgekeken raken. Noorse onderzoekers die de nog aanwezige rhombenporfierlava’s in Zuid-Noorwegen onderzocht hebben, hebben op grond van de verschillen een typenlijst samengesteld. Deze lijst met rhombenporfiertypen is gekoppeld aan een van de twee grote voorkomens van dit gesteente in het Oslogebied (Vestfjold en Krokskogen). Zo is de rhombenporfier die de heuvel Kolsas in het noorden van de stad Oslo vormt RP1 genoemd en dat gaat rond Oslo zo door tot RP26.

Zicht op de Osloslenk vanaf de heuvel Kölsas bij Oslo. Het gesteente op de voorgrond bestaat uit Rhombenporfier, een vulkanisch gesteente met veel opvallend slanke, spoel- en ruitvormige eerstelingkristallen. Rhombenporfier is het bekendste gesteente uit het oslogebied dat bij ons als zwerfsteen te vinden is.

Zicht op de Osloslenk vanaf de heuvel Kölsas bij Oslo. Het gesteente op de voorgrond bestaat uit Rhombenporfier, een vulkanisch gesteente met veel opvallend slanke, spoel- en ruitvormige eerstelingkristallen. Rhombenporfier is het bekendste gesteente uit het Oslogebied dat bij ons als zwerfsteen te vinden is.

Rhombenporfier RP1 Kölsastype. De heuvel Kölsas noordelijk van Oslo bestaat voornamelijk uit dit type rhombenporfier, waarin slanke spoelvormige eerstelingkristallen meer of minder evenwijdig zijn gerangschikt.

Rhombenporfier RP1 Kölsastype.
De heuvel Kölsas, noordelijk van Oslo, bestaat voornamelijk uit dit type rhombenporfier, waarin slanke spoelvormige eerstelingkristallen meer of minder evenwijdig zijn gerangschikt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het spannende van de zwerfsteenliefhebberij is dat binnen de enorme variatie onder noordelijke zwerfstenen gidsgesteenten onderscheiden worden, die vervolgens ook weer in groepen onder te verdelen zijn. De bekende rapakivigranieten en granieten uit Småland zijn hier goede voorbeelden van en natuurlijk eerder genoemde Oslogesteenten. Binnen gidsgesteenten kun je interessante specialismen ontwikkelen. Zoiets verrijkt je inzicht en kennis van gesteenten enorm.

Zijn zoektochten in het Limfjordgebied in Denemarken hebben Hofstee inmiddels een indrukwekkende verzameling opgeleverd. Van vrijwel ieder beschreven gesteentetype uit Zuid-Noorwegen heeft hij inmiddels wel een of meer zwerfsteenexemplaren in zijn verzameling. Omdat je in het noorden van Denemarken, bij wijze van spreken, over deze Zuidnoorse zwerfstenen struikelt, word je na verloop van tijd bij het verzamelen wat kritischer. Alleen de mooiste, meest bijzondere zwerfsteentypen gaan nog mee, hoewel voor rhombenporfieren –  de mooie dan – altijd nog wel een paar plekjes te vinden zijn in de bagageruimte, ook al heb je er thuis veel van liggen. Het is en blijft de meest aansprekende zwerfsteensoort uit Scandinavië.

Thuis worden de verzamelde stenen uitgepakt en schoongemaakt. Dit uitpakken klinkt misschien vreemd in de oren, maar het is bij stenen, fossielen en mineralen normaal en ook wenselijk. Doe je dit niet, dan schuren en stoten de stenen gedurende de reis naar huis tegen elkaar, waardoor ze vaal en onooglijk worden. Het mooie is er dan echt wel af. Inpakken doe je het beste met krantenpapier.

Na een zorgvuldige selectie worden de stenen door Peter Hofstee gezaagd en gepolijst. Dit laatste doen niet alle stenenverzamelaars, want je hebt er een klein machinepark plus de nodige slijp- en polijstmiddelen voor nodig. Bovendien geeft een met de hamer geslagen breukvlak, ook veel voldoening en (andere) informatie. Aan het gepolijste oppervlak zijn de minerale bestanddelen van zwerfstenen in al hun details zichtbaar. Het determineren van gepolijste stenen gaat daarom makkelijker dan ruwe zwerfstenen. Hier komt nog bij dat de glanzend gepolijste keien esthetisch fraai zijn om te zien. Ook mensen die niets met zwerfstenen hebben, vinden gepolijste stenen vaak erg mooi.

Gneis met hoornblendeporfieroblasten. Dit prachtige gesteente met zijn talrijke zwarte naaldvormige kristallen van hoornblende komt als vaste rots voor in de buurt van de Zuidnoorse stad Skien. Zwerfstenen ervan zijn in Noord-Jutland niet bepaald zeldzaam.

Gneis met hoornblendeporfieroblasten.
Dit prachtige gesteente met zijn talrijke zwarte naaldvormige kristallen van hoornblende komt als vaste rots voor in de buurt van de Zuidnoorse stad Skien. Zwerfstenen ervan zijn in Noord-Jutland niet bepaald zeldzaam.

Nu zijn er zwerfsteenliefhebbers die het stenenzoeken in het buitenland maar niks vinden. Zij putten juist plezier uit het zoeken in eigen land. Dat mag zo zijn, maar de vondstmogelijkheden worden er bij ons niet beter op. Oogstmethoden in de landbouw staan garant voor het verdwijnen van vrijwel alle zwerfstenen vanaf aardappelgrootte. Het opvriezen van nieuwe stenen houdt daar geen gelijke tred mee. De akkers raken leeg. Ook de legendarische heideontginningen in de vorige eeuw waarbij miljoenen keien te voorschijn kwamen zijn al lang verleden tijd. En groeves? Die zijn er nog wel, maar als er al toestemming gegeven wordt om te mogen zoeken, valt er door de wijze waarop zand gewonnen wordt, niet veel meer te vinden. Denemarken en Noord-Duitsland zijn dan een goede keus.

Net als in ons land vind je in Denemarken niet overal hetzelfde sortiment zwerfstenen. Het gletsjerijs in de ijstijd kwam uit verschillende richtingen en iedere richting leverde een afwijkend zwerfsteengezelschap op. Het maakt verschil waar je in Denemarken zoekt. Hofstee zoekt regelmatig op het eiland Als in Zuid-Denemarken. Het is daar net zo’n Mekka als in Noord-Jutland, maar je vindt er andere soorten zwerfstenen. Langs de kilometers lange steenstranden kom je vooral gesteentetypen tegen uit Zuid-Zweden, met als bijzonderheid veel Väggerydsyenieten en Barnarpgranieten. Die vind je bij ons nauwelijks of niet. Smålandgranieten zijn op Als heel algemeen en zwerfsteentypen uit Zuidwest-Zweden helemaal. Het zoeken langs de stranden daar is een waar genoegen. Bovendien raken de stranden voor gidsgesteenteliefhebbers nooit uitgeput. Na iedere winter hebben de brandingsgolven van de Oostzee de stranden met hun miljoenen stenen volledig op de kop gezet.

In zijn huiskamer bewaard Peter Hofstee zijn fraaiste gesteenten. Heel bijzonder en tegelijk ook erg zeldzaasm is zijn collectie kogelgranieten (orbiculieten) uit Zuid-Finland.

In zijn huiskamer bewaard Peter Hofstee zijn fraaiste gesteenten. Heel bijzonder en tegelijk ook erg zeldzaam is zijn collectie kogelgranieten (orbiculieten) uit Zuid-Finland (bovenste plank).

Hofstee heeft in zijn garage een tweetal grote wandkasten met planken, waarop zijn vondsten tentoongesteld staan. Deze stenen heeft hij vrijwel allemaal gezaagd en gepolijst. De een is nog mooier dan de ander. Je verbaast je over soorten, die je langzamerhand van voren tot achteren kent, maar waarvan er toch nog weer afwijkende typen gevonden zijn. Dat maakt deze liefhebberij ook zo boeiend. Op stenen raak je nooit uitgekeken, net zo min als op de verhalen achter deze keien. Je wordt bovendien bewust van het feit dat een zwerfsteenverzameling ook nooit compleet te krijgen is. Ook al beperkt men zich tot uitsluitend granieten en men verzamelt een leven lang, aan het eind van de rit zal moeten worden toegegeven, dat je maar een klein deel van het totale sortiment te pakken hebt. Postzegelverzamelaars zal dit bekend in de oren klinken.

Voorlopig is Peter Hofstee niet van plan om het zoeken te staken. Gelukkig heeft hij nog energie genoeg en zijn de ambities om een aantal onbekende zeldzaamheden aan zijn fraaie collectie toe te voegen, nog ruimschoots aanwezig.

Hieronder staan een aantal  rhombenporfieren uit zijn oprit afgebeeld: Het is een soort stenenboek waar je over heen kunt wandelen, maar waarbij je voornamelijk stil staat.

 

Onbenoemde Rhombenporfiertypen uit de oprit van Peter Hofstee:

Rhombenporfier 9Rhombenporfier 8Rhombenporfier 1

 

 

 

 

Rhombenporfier, gangtype

Rhombenporfier 2

Rhombenporfier 5

 

 

 

 

Rhombenporfier 7

 

 

 

 

 

Rhombenporfier RP-typen uit de oprit van Peter Hofstee:

Rhombenporfier RP1Rhombenporfier RP1-3Rhombenporfier RP3b

 

 

 

 

Rhombenporfier RP17VRhombenporfier RP12a-2Rhombenporfier RP12a

 

 

 

 

Rhombenporfier RP11V-2

Rhombenporfier RP11V

Rhombenporfier RP11

 

 

 

Rhombenporfier RP6 Vestfold

Rhombenporfier RP5cV

Rhombenporfier 12b

 

 

 

 

Rhombenporfier RP13-3

Rhombenporfier RP13-2

Rechthoekporfier - Limfjord, DK.

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s